στους ήχους του απογεύματός μας
είναι και μια καμπάνα από μακριά 
καθώς και του στρατώνα βραχνός ο σαλπιγκτής 

αυτά δεν φεύγουν όσο κι αν μονάχος σου τα ξύνεις 
μαζί τους θες δεν θες θα πορευτείς 
τσαχπίνη μου εδώ νότια του Αίμου

_{photo: google maps, Σέρρες
η Βαγγελίστρα απ' το πατρικό μου, οι Άγιοι Ανάργυροι και τρία εγκαταλειμμένα στρατόπεδα}

πολλές φορές αναρωτήθηκα 
τι θά 'μουνα χωρίς εκείνο σου 
το 'μπράβο ρε Τάκη'
και τα μακριά σου δάχτυλα να χαϊδεύουν
το κουρεμένο μου κεφάλι με την γελοία φράντζα 

ήσουν πολύ σκληρός άντρας ρε μπαμπά
αλλά μου τό 'δινες απλόχερα
και τόσο τρυφερά 

θα μπορούσα να καταλάβω ότι είναι δικός σου
ο πάγκος· ότι τον έφτιαξες εσύ
με μάτια κλειστά· μόνο με την αφή
απ’ τις ραφές της κόλλησης
τις γωνίες σου και τα στηρίγματα τις βάσεις
την εφαρμογή του ξύλου στο μέταλλο στον τοίχο
την σειρά των εργαλείων αν δεν τα είχαν κλέψει

ήρθα 
σου έφερα και τον μικρό 
καθόλου δεν μας μοιάζει στις αδυναμίες μας 
κι είναι καλύτερός μας στα καλά μας

ήρθα στον χρόνο σου απάνω
να ξεπληρώσω τα χρέη μου 
δεν ξέρω αν έχω και πόσα 
ούτε κι εσύ έγραφες ποτέ

ήρθα πιο πολύ να παραστήσω το φάντασμά σου 
σ’ αυτόν το κατασχεμένο σου παράδεισο
των καλύτερών σου χρόνων
τόσο πολύ σου μοιάζω πια

δεν έχω τι άλλο να σου πω 
ήσουν καλός πατέρας όταν έπρεπε 
κι ήμουν καλός γιος σου όταν αυτό μετρούσε

τα τελευταία μας δεν τα λογαριάζω
ούτε κι εσύ είμαι βέβαιος· ψιλά 
κι οι δυο μας ξέραμε πως κρίκος μας ήταν εκείνη 

εβδομήντα χρόνους και δυο μέρες 
χωρίς καμιάν επίσημη γραφή 
χωρίς ένα γραπτό σημείο 
να λέει πως σκοτώθηκε τότε κι εκεί

το '75 βρήκα τρεις συντρόφους σου στην εμιγκράτσια 
φίλοι σου παιδικοί στην γειτονιά 
θυμάμαι μια ωραία γυναίκα την Μούδη
σκοτώθηκες μου είπε στον Γράμμο
σφαίρα στην κεφαλή
εμείς τον θάψαμε· πώς δεν το μάθατε ποτέ
αυτό ήταν όλο

κι όμως χτες βράδυ είδα επιτέλους αυτό
γραμμένο κι επίσημο από τ' αρχεία

όνομα Καΐπης Γιώργος 
σκοτώθηκε στις 03/07/48
στο Σμόλικα

εσύ 'σουνα λοιπόν Γιώργη 
εκείνο το κρύο αεράκι στην πλάτη μου 
καθώς μετά τους Πάδες στην στροφή 
πάνω απ' το ρέμα σταμάτησα να δω την κορυφή
ζεστό πρωινό Σεπτέμβρη 
κι είπα της Μαίρης 
ας γυρίσουμε ο καιρός αλλάζει

δεν ήξερα ότι υπήρχε το μνημείο
το είδα χθες ψάχνοντας χαμένους φίλους 
στα χωράφια του Πέντσα με το φτηνό μάρμαρο
ήξερα μόνον τις ιστορίες της μάνας μου και της γιαγιάς μου

περνούσαν χαράματα τα φορτηγά 
κλειστές οι πόρτες τα παράθυρα στα σπίτια 
κι αυτοί επάνω τραγουδούσαν τα τραγούδια μας 

ακούγονταν ύστερα οι τουφεκιές 
κι ύστερα τίποτα

ογδόντα τέσσερα χρόνια τις χωρίζουν 
η μια ξεριζωμένη του σαράντα πέντε 
κι η άλλη ν' ανθίζει στον βορρά 

να πάλι των γυναικών μου η γραμμή
στοχαστική και τεθλασμένη 
να πλέει σε θάλασσες ζεστές ή παγωμένες

σεβαστικά λοιπόν την ιστορία να αγγίζεις 
και τους καημούς των άλλων να γρικάς

λιγνίτης 
μια ιστορία ένα έπος 
η ενεργειακή ζωή της χώρας 
πριν και μετά τον πόλεμο
και σήμερα και αύριο 

η αγκούσα κι η πυρωμένη σόμπα
οι νεκροί οι φερέδες* κι η μαύρη σκόνη   
το κάρβουνο του τόπου μου 
τα μαύρα χρόνια των γονιών μου  

τον παίζουν τώρα στα χαρτιά 
μειράκια τον πουλούν 
μειράκια τον αγοράζουν

σταματούσαμε στην άκρη του δρόμου 
και κατουρούσαν τα μικρά στις αμυγδαλιές 
ο δρόμος ήταν δικός μας 
και το πολύ για τις νταλίκες των Βουλγάρων

ποιους άλλους να νοιάξει

τώρα μας χωρίζει μια Ευρώπη συρμάτινη 
και με όνομα μεγαλοπρεπές 
Ε79 European route 
περνάει απ' το Βιδίνιον που το γεφυρώσανε
και φτάνει ως την ανατολική άκρη της Ουγγαρίας

κατούρα τώρα αν μπορείς 

τι θα μπορούσε άραγε να ξεράνει ένα δέντρο θαλερό
που βλέπει όλον τον κάμπο των Σερρών από ψηλά
να του γκρεμίσει την ξερολιθιά της ρίζας του 
και να τ’ αφήσει με μια πολυθρόνα σαλονιού κόκκινη
στους θάμνους πλάι του πεταμένη

το μίσος 
το μίσος για την μικρούλα ευτυχία του ξένου 
που κάθονταν στον ίσκιο του 
βοσκώντας ο άμοιρος τα γελάδια σου· μαλάκα

όχι
μ' όλη την άνοιξη και την αγάπη 
δεν ήταν τόπος και χρόνος αθωότητας 

γεμάτος αίματα ήταν 
μόλις που είχαν φυτρώσει τα χορτάρια 
κι έκρυβαν τα χώματα 

δεν έχω αυταπάτες
δεν τέλειωσε ποτέ

όχι δεν θέλω να μιλώ για ρέματα
ούτε και να ακούω 
ξέρω τι είναι απολύτως
με παραμύθια με μεγάλωσαν
με Βούργαρους δραγάτες 
πείνα και καλοκαίρια της κατοχής

ένας Ευθύμης με καλαμένια ποδαράκια
δεκάχρονος συλλογισμένος στέκεται
στην όχθη μετά από μπόρα εσπερινή 
η αγέλη του μεγάλα ζώα πέρασαν όλα· μόνος 
περίμενε ως αργά την νύχτα να τον ψάξει 
ο γίγαντας πατέρας για να τον πάρει 
στους μεγάλους ώμους του

το ξέρω το σημείο· πέρασμα
στεκόμασταν στις παρόχθιες καλαμιές 
θαμάζαμε μπρος σε μηχανές άγριες 
κι εργάτες λασπωμένους

τι μου μοστράρετε μπροστά τον θάνατο αστόχαστοι
εκείνοι ήξεραν και πάλευαν με τα θεριά 
εσείς ποτέ δε μάθατε· τ' αφήσατε λυμένα

φλούδα μου λέτε φεγγαριού 
μηνίσκος λέω χρόνια πια ο γεωμέτρης

είναι όμως η μάνα μου στα εικοσιέξι της 
κάτω από έναν πεύκο 
πλάι στην τούρκικη κρήνη 
στην γωνιά του γέρο-Μίσσα

καινούργιο Τάκη μου φεγγάρι απόψε
πιάσε χρυσόν αγόρι μου

ο μόνος που είχε ήταν της βέρας της 
και μού 'δινε το χέρι της ν' αγγίξω

πώς ν' αγαπήσω μιαν πανσέληνο

θα πάω να περπατήσω μεσημέρι δυο τρεις ράχες στα Κρούσια 
να ισορροπήσω ανάμεσα σε δυο λαμπρές κοιλάδες
και να σκεφτώ τι όμορφους κόσμους ονειρεύτηκα

δεν ήξερα ότι υπήρχε το μνημείο
το είδα χθες ψάχνοντας φίλους και γνωστούς 
χαμένους στου Πέντσα το χωράφι

ήξερα μόνο τις ιστορίες της μάνας μου και της γιαγιάς 
ότι τους πήγαιναν χαράματα με φορτηγά 
κι αυτοί τραγούδαγαν σ' όλο τον δρόμο

εδώ ανταμώνουμε λοιπόν αγόρι μου πέντε γενιές 

ανάβανε φωτιές στα μισά του Αλή Μπαμπά* 
και φαίνονταν από το Μιλιγγίτσι** 
κανείς απ' τους σαράντα ένα ασώματους
δεν έβαλε στο νου του το κακό
ο καπετάνιος φύλαγε τάχα ο σερσέμης

ήρθε τ' άλλο πρωί ο χάρος με κουστούμι
σύρε μωρή να δεις αν είναι εκεί στην σκάλα
της τράπεζας και το κεφάλι του παιδιού σου 
Αντιγόνη
_{___________
*Λαϊλιάς
**Μελενικίτσιον} 

τι να την κάνουμε εμείς μια γεωργική σχολή 
μήπως αγρότες είμαστε εδώ σ' απέραντο κάμπο 

αυτά όλα τα κρατικοδίαιτα ιδρύματα 
όπως τα λένε τώρα οι του συρμού αναλυτές
κι ας τάιζαν για δεκαετίες κόσμο και κοσμάκη
έντιμο και με σκληρή δουλειά· φτωχό κι αθώο 
έκλεισαν τον κύκλο τους μετά το '90 
όταν ανέλαβαν τον επισιτισμό μας 
ασφαλώς οι φίλοι μας ...

το LiDL της πόλης στήθηκε 
μισό χιλιόμετρο ακριβώς 
απ' το ερειπωμένο κτίριο

σήμερα το πρωί άκουσα πρώτη φορά 
να ονομάζουν την πείνα στα σχολεία 
επισιτιστική ανασφάλεια

μα αυτοί πρέπει να είναι ποιητές
πολύ καλύτεροι απ' τους άλλους

πείνα σ' αυτόν τον παράδεισο ρε αστόχαστοι

άφησε ο αιώνας της ευημερίας ντουβάρια 
φράχτες και πισίνες
περνάς και σφίγγεται η ψυχή σου από ρημάδια

εκεί αριστερά στα κυπαρίσσια 
Σεπτέμβρη μήνα τρύγος 
κυνηγούσα μια μεθυσμένη άσπρη αγελάδα

κατέληγε το χάσμα ανάμεσα τους
σε μια μικρή κρυφή πηγή· σταγόνες
κι ένας σαλός που τρόμαζε παιδιά

το μέγαρο στην μέση 
το τάχαμου από πέτρα που πέφτει μία μία 
αφήνοντας μπετόν ξεφτιλισμένο
στήθηκε στο πιο όμορφο χωράφι στο μπαΐρι

στην δημοσιά σταμάτησα έναν ομήλικο με σκύλο
σε θυμάμαι λέει· μα δεν σε ξέρω
σε θυμάμαι λέω· ούτε κι εγώ 
τι ρήμαξε έτσι το μέγαρο
το πήρε η τράπεζα 
Δευτέρα ο πλειστηριασμός 
έχεις χιλιάδες εξακόσιες

χαμένα χρόνια σαράντα

Μποζ Νταγ, στέκομαι μπρος του στο Χομόντος
στη γέφυρα πάνω απ' τις ράγιες της γραμμής.

Ο τόπος μου είναι περίκλειστος.
Τρία στενά ανοίγματα όλα κι όλα 
και λίγο θάλασσα ίσα που να χύνεται ο Στρυμόνας.
Κάμπος επίπεδος και χαμηλός, μια αρχαία λίμνη.
Τα βουνά τριγύρω του είναι θεόρατα μα όχι άγρια.
Μπορούν να σε φυλάξουν.
Πάντα όταν ένιωθα να με πνίγει η λάσπη του κάμπου 
κοίταζα προς τα πάνω.

Θυμόμουν τον Αλέξη, τον Πετρή και τον Θανάση. 
Αυτοί εδώ δεν ηττήθηκαν ποτέ.

.

Όχι, άλλο δεν θα μπορέσω να τ’ αντέξω.
Τα μέρη αυτά τα αγάπησα με τρόπον άλλον.

Τρελάθηκαν όλοι.
Χώροι όμορφοι, χώροι δουλειάς,
χώροι που αγαπήθηκαν κι άλλο τόσο μισήθηκαν
από ανθρώπους άλλους κι αλλιώς.
 
Μουτζούρα, καπνός, γρέζια παντού.
Χυτήρια, μηχανουργεία.
Αλεύρια, λάδια, καπνός, βαμβάκια.
Μύλοι, ελαιοτριβεία, εκκοκκιστήρια.

Άι γαμηθείτε πουσταριά,
φτηνοί θεατρίνοι κι άθλιοι τραγουδιστάδες.
Ρημάχτηκε ένας κόσμος ολόκληρος
με τον σοφό του τρόπο και τον λόγο του.
Να πάμε τώρα να γλεντήσουμε στα ερείπιά του...
 
Έγινε του πατέρα μου ο ίδρωτας 
κι η αγωνία του να μ’ αναστήσει,
να γλυτώσει την ρουφιάνα Γερμανία,
τόπος για να γλεντούν μαλάκια.

Περίμενες τέτοιαν ώρα, ε; 
Ν' αλλάξουν τα νερά του ποταμιού.
Να ξεκινήσεις για τον τόπο του σεΐχη...
Κι εγώ ανύποπτος έπεφτα για ύπνο στην Σαλονίκη μόνος.
Τι να σου κάνει ένας άντρας, άχαρος, σ' αυτά;
Αυτή ήταν δουλειά δικιά σας.

Με θυμηθήκατε κι οι δυο αγκαλιασμένες το πρωί.
Ας είν' καλά η Σούλα κι ο Βαγγέλης απ' απέναντι.
Αυτοί είχαν τηλέφωνο, εμείς όχι.

Όταν σε άγγιξα ο ήλιος ήταν ψηλά.
Στους δρόμους γιόρταζαν ακόμη οι ανόητοι εν αγνοία
και μόνο εγώ που σ' έσφιγγα ένιωθα μέσα μου το γιατί. 

_{Photo: Jonas Adolfsen}

Ο τελευταίος τρύγος, Κική, ήτανε το 72. 
Μετά, ένα τρακτέρι με μια τεράστια αλυσίδα από πίσω, 
μπήκε στ' αμπέλι κι άρχισε να ξηλώνει κούρβουλα. 
Έδενε ο παππούς, τραβούσε εκείνο μέσα στη σκόνη.
Έμεινε ένα κατακαημένο σταροχώραφο.

Έχω τώρα δυο τρεις συνάδελφους, 
είχανε από πάντα τον καιρό τους.
Περίσσεψε χρόνος και βαρεμάρα, 
το είπε και η μόδα, 
αγόρασαν χωράφια έξω απ' τη Σαλονίκη, 
βάλαν αμπέλια και γίνανε ντεμέκ κρασοπαραγωγοί.

Τους ακούω να μιλάν, 
τους βλέπω ν' ανταλλάζουν τα κρασιά τους, 
σιωπώ και κρύβομαι.

Άλλοι καιροί, άλλος κόσμος.

____________
_{*Angeliki Dimaki-Adolfsen}

έφτασαν μέχρι πίσω σου οι μπάσταρδοι
της συγκατοίκησης καθ' ύψος 

ας είναι καλά η κρίση· τους σταμάτησε

τώρα που έφυγε κι ο κύρης σου   
φοβάμαι μόνο στα θεμέλια πίσω
τους δυο υψηλότατους αείλανθους  

ας περιμένουμε χειμώνα να τους κανονίσουμε
αυτούς 
για τους άλλους μέχρι να ξαναφανούν 
αναμονή 

κατεστραμμένη χώρα
μισές δουλειές
παρατημένα έργα
όπως τα βρήκες κι όπως τ' άφησες
ο ίδιος χαβάς το ίδιο παράπονο

όλα περνούν και μένουν τα ελάχιστα
γη ζώα χτίσματα κι ανθρώποι
αυτά σε ζουν αυτά και παραμένουν
αυτά σου πρέπουν για να ξαναρχίσεις

φτου κι από την αρχή λοιπόν
νυν και αεί

ποιος Dante ποιος Αχέροντας
και ποιος ψυχοπομπός βαρκάρης
η είσοδος στο ποτάμιο σπήλαιο είναι θριαμβική
ευθεία γραμμή πράσινη
σε γκρίζο-άσπρο ασβεστόλιθο άγρια λαξεμένη

και τέλος κατακόκκινο όλο φως

Τα δικά μας βουνά είναι καλύτερα,
δε σε τρομάζουν.
Δεν είναι όλα μαζεμένα να σε πνίγουν.
Αφήνουν κάμπους όμορφους ανάμεσά τους,
χαμηλώνουν απαλά-απαλά
με τα μπαΐρια τους να κατεβάζουν
πράσινα αμπέλια,
να κάνουν τους ανθρώπους
πιο γλυκούς, πιο όμορφους.

Πάγγαιον
νοτιοανατολικά απ' τ' αμπέλι μας

πάνω στην γη
σ' αυτό το μπαΐρι μπροστά μας
πίσω απ' τα πεύκα
με φύλαγες απ' τον ήλιο το πρωί
σ' ένα κοφίνι
με μιαν άσπρη μαντήλα
μαμά

θυμάμαι τους καπνάδες στο Παγγαίο
να συζητούν το καταχείμωνο στα καφενεία
μετά απ' το παστάλι μιας ολόκληρης μέρας

Βιτάστα Τσερέπλιανη Κορμίστα
Κιούπκιοϊ Σέμαλτον Προβίστα
Σδραβίκι και Δοξόμπους

και ποιος ρε Έλληνας θα πιει
ετούτα τα πούστικα με τ' αρώματα
βέβαιοι και περήφανοι για τον καπνό τους
ω Philip Morris έμπαινες τότε στην αγορά

δεν έμεινε τίποτε
λαθρέμποροι νόμοι και τροπολογίες μόνο

στα παιδικά μου
του Ευαγγελισμού ήταν
η Βαγγελίστρα στα Καμινίκια
το πανηγύρι στην πλατεία της
και μία της μικρούλα εικόνα
μαύρη σκοτεινή κι ασημοστόλιστη
που την φοβόμουν πάντα
αλλά την αγαπούσα
χωρίς να ξέρω το γιατί

μ' έπιανε μια αγγελομανία
κάθε Νοέμβρη των Ταξιαρχών
και του Ευαγγελισμού τον Μάρτη
μέχρι που άνοιξαν τα μάτια μου
κι είδα στο πλάι μου αγγέλους

έφτασα στα εξήντα μου λοιπόν να δω πώς γίνεται ακόμη 
και γεννιούνται αγγελούδια στους αιώνες μου
κι έχει κι αγγελικές να τα θηλάζουν

πίσω απ' τον κεντημένο αυτόν τουρκότοιχο 
έμενε ο Νάσος· επίσημος ζητιάνος μ' ένα πόδι
με την Ουρανία του κι οι δυο τους βρωμεροί
ήτανε φοβερός στην όψη 
με έναν σβέρκο πληγιασμένο 
όλο σπυριά και τρύπες κάτι τον κατέτρωγε 
οι Θρακιώτες το ονομάζαν σφαλακιά 

λέγαν πως σκότωσε εν μέση οδώ μέρα μ’ ένα τσεκούρι 
στ' Αραμπατζή μαχαλά τον ιατρό Πετρόπουλο 
για ένα πεντακοσάρι 

όλοι γνωρίζαν και κανένας τους δεν μίλησε 
ήταν ο χρόνος που σκοτώνανε αράδα εαμικούς 

θυμάμαι μόνον την χαροκαμένη Αντιγόνη της επιμελητείας του αντάρτη
στα δύσκολα να με στέλνει με το ζόρι κι ένα πιάτο φαί
σύρε στον Νάσο μπρε και την Ουρανία 

αριστερά μπροστά είναι το σπίτι μας
στρογγυλεμένες πέτρες ποταμίσιες 
στρογγυλεμένα εγκλήματα του μοναρχοφασισμού 

υγ
κι αν η παμπάλαιά μου λέξη κάποιους ξινίζει 
άγαρμπη μέσα σε κόσμια στιχηρά 
στα απαυτά μου· τα στρογγυλέματα αλλού 

τα καλύτερα τρακτέρια ήταν οι Ζέτορες
μετά ήταν τα Μπελαρούς
δεν έφτανε όμως τότε μόνον αυτό
για να σκοτώσεις
ίσως γιατί κανένας μας στη γειτονιά δεν είχε

θα ήθελα αυτόν τον λόγο να τον πω
'επί της μικράς ιδιοκτησίας'
θ' αρχίσουν όμως οι τσόγλανοι
τα 'είσαι ακτήμων ρε'

Εξήντα επτά χρόνια μετά.

Το φάντασμα της Αντιγόνης, 
ο νεκρός που δεν έθαψε ποτέ, 
στοιχειώνουν τα Καμινίκια. 
Ο Βάσος, ο Γιώργος, ο Ευριπίδης,
η Μούδη και τ' άλλα τα παιδιά...

Θεέ μου, σε τι χώματα περπάταγα παιδί!

_{______________________________
Οι χειροβομβίδες βρέθηκαν στην οδό Ολυμπίου... (25/9/12, ημερήσιος τύπος)}

Άσπρο, κατάλευκο, νυχτερινό πουλί
μέσα στα ρύζια που θερίζουν
άγαρμποι και χοντροί,
μηχανοκίνητοι αγρότες 
στο μέσο της κοιλάδας,
στην ομίχλη του Στρυμόνα.
Τρομάζεις απ’ τους προβολείς και τα μουγκανητά
θηριωδών αλωνιστικών ερπυστριοφόρων 
που και τη νύχτα κάνουν μέρα
καθώς ρημάζουν το ψεύτικο γιατάκι σου,
πετάγεσαι αλαφιασμένο
κι είσαι έτοιμο να πέσεις 
στο παρμπρίζ του Scoda μου.

Κι εγώ μεταλαμβάνω τρόμο
στο σεληνόφως του Νοέμβρη
όπως έχω αφήσει πια πίσω μου τα Κρούσια
με δάκρυα ακατανόητα
για ζωές χαμένες πενήντα χρόνια πίσω,
αγαπημένες μα άτυχες,
μνήμες εμφυτευμένες σε νουν παιδικό.

Τι είσαι ρε άτιμο;
Ποια ψυχή που πασχίζει να σωθεί,
από ποιες αμαρτίες;
Ποια ιδέα μοναχική;
Ποιο γλαροπούλι χαμένο
εκατό χιλιόμετρα απ’ τη θάλασσα;
Ποιος πελεκάνος τόσο μακριά απ’ τη Κερκίνη;
Πού γυρνάς και ποιον ψάχνεις;
Ή μήπως θέλεις να μου κάνεις συντροφιά;

Μύριζε ο αέρας γιαγιά-Κική.
Κουζίνα ελαιόλαδου παχύρρευστου
και των λαχανικών του Αι-Γιαννιού.
Πρώιμη μελιτζάνα, πιπεριά τηγανιτή
ντομάτα και τυρί, ρίγανη και κρεμμύδι.

Ακόμη καλντερίμι έξω κι οι γυναίκες 
στην βρύση με τον τενεκέ ή την στάμνα.
Πρώτη φορά χορτασμένη η κοιλίτσα 
πρώτη φορά να σηκώνεις το κεφάλι.

Κι οι ρίζες σου;
Πού άφησες τις ρίζες σου,
σε ποια γωνιά τις ξέχασες;
Πού είναι ’κείνο το παχύ σου σίγμα, 
το συριστικό που φώναζε
‘Σίρις,
           Σίρις, 
                     Σίρις...’
Εκείνο το νι το τελικόν, 
το πανταχού παρόν και τα πάντα τελευτών.
Οι κομμένες καταλήξεις, 
τα φανερά σου τούρκικα, 
τ’ απόκρυφά σου σλάβικα
παραγεμίσματα των λόγων
που μακριά απ’ τον τόπο σ’ έκαναν να κοκκινίζεις,
κι εκείνα τα παράταιρα αρχαιόπρεπα, 
τ’ ανοίγματα στον ουρανό.

Και τώρα μου μιλάς γλώσσα που δεν καταλαβαίνεται,
φοράς ρούχα που σε ξεφτιλίζουν,
κουνιέσαι και λυγιέσαι σαν πουτάνα.

Άει και γαμήσου, 
εξωνημένε. 
 

Νύχτα έφτασε στην πρώτη του πατρίδα,
πόλη γενέθλια, αγαπημένη,
ξεδιάντροπη και φουκαριάρα,
περνώντας τα Κρούσια με βροχή κι αέρα
γυρεύοντας παρηγοριά σε μάνα, μαχαλά,
σε πέτρες και σε λάσπη.

Και κει μέσ’ στα σκοτάδια
το σπίτι της γειτόνισσας ριγμένο
από τις μηχανές του Δήμου ως επικίνδυνο
πληγή ανοιχτή, μεϊντάνι,
αλάνα για παιδιά πια,
που όμως έχουν φύγει από χρόνια.

Πρώτα έπεσε ο πάνω όροφος
με την καλαμωτή και με το σάπιο ξύλο.
Αχούρι έκανε η Στάλινα
το πέτρινο ισόγειο για τον γάιδαρό της.

Στάλινα, κυρά Μαρίκα, χήρα μπαξεβάνισσα
έσπερνε λίγο έξω απ’ την πόλη σ’ έναν μπαξέ
καταμεσής των οπωρώνων του Σταθμού
και πούλαγε στο Μιλιγκίτσ' - Μελενικίτσιον,
όπου εφαρμογή έκανε των έξοχων βουλγάρικών της.

Αυτού όμως του μένει το σημάδι απ’ την σφαίρα
του καπετάν-Μητρούση στη σιδερόβεργα, στο παραθύρι της.
Οι Τούρκοι τζανταρμάδες στις στέγες των σπιτιών ολόγυρα
και της γιαγιάς τα παραμύθια.

Κλείσε γερο-Ευθύμη τις πληγές
σ’ όσους τουρκότοιχους σ’ απόμειναν.
Βαλσάμωσέ τους, κλείσ’ τους σε τσιμέντο μέσα,
ας μένουν.
Κράτα τους όσο μπορείς.

Γεμίζει ο τόπος χαρακιές,
στενά οικόπεδα, άδεια·
τι θα γραφεί και τι θα μείνει;
Τώρα που τόσο γρήγορα αλλάζουν οι εικόνες όλες.

_{_____________________}

_{*η χήρα του Στάλιου}

Όσο και αν κραυγάζει ο καλλιπώγων επικεφαλής
‘come as you are’,
κυρίαρχο χρώμα είναι το φαιό.

Οι τα φαιά φέροντες είναι οι ίδιοι
όπως τριάντα χρόνια πριν.
Οδός Δραγούμη Ίωνος. Σέρραι.
Όλα θυμίζουν άλλες εποχές
που θέλησαν ως και σταγόνες αίμα
για να φύγουν.

Καμπάνες δονούν τον αέρα.
Ο τόπος γέμισε ιερείς και παπαδιές
-ιερειών ελλείψει.
Λεωφορεία πλήρη φαιόχρωμων πιστών.

Πώς γίνεται πάντα
αυτοί οι ταγοί να ’ναι κοντόχοντροι
και με κοιλιές ξεπεταγμένες;
Ούτε τα μαύρα ράσα δεν τις κρύβουν,
αν και εν γένει στρογγυλεύουν
κάθε υποψία γωνίας πάθους
ή ακμής αφιέρωσης.

‘Εγώ Χριστό χοντρό δεν είδα’
μού ’ρχεται να ουρλιάξω,
μα ξεμακραίνω αδιάφορα δήθεν.

Οδεύω σ’ ένα δρόμο όλο φίλους
γέρους, σπασμένους πια,
ίσα π’ αναγνωρίζονται τα πρόσωπα
-είναι ό,τι επιτρέπει ακόμη ο χρόνος
κι η ζωή, όση σ’ αφήνουν να τη ζήσεις.

Μικρή μου όμως εσύ πόντια
με το ζωγραφισμένο πρόσωπο
και τα κατάμαυρα μαλλιά σου σκόρπια,
τον παιχνιδιάρη εραστή σου αγκαλιά,
πάνω στο απαστράπτον σας typhoon
με τα σαλβάρια και τις βράκες,
τη ζουπούνα(1), το λαχόρ(2),
τη φοτά(3) σου, το σπαλέρ(4)
και μια μακριά σημαία ελληνική στο χέρι
τρελά να ανεμίζουν.

Σ’ ακολουθώ επί αυτοκινήτου πολυτελούς
ολότελα χαμένος.
Σ’ ακολουθώ ανίκανος.

Όλα τα περιγελάς και τα κοροϊδεύεις
-σα κάκαλα(5) του αγοριού σου-
και τελικά μόνη εσύ νικάς
όλον τον θάνατο και τη μαυρίλα.

______________________
1.φόρεμα 2.ζωνάρι 
3.ποδιά 4.τραχηλιά 
5.αρχίδια

                                _{Στο πένθιμο χτύπημα της καμπάνας
                                έλεγε η μια: “κιουμ κιουμπερλίκ* μπρε μάνα;”
                                κι η άλλη απαντούσε: “ε, όποιανου τουν πιθήνισκι**”.}

Τρεις άλλες γλώσσες να μου μάθουν πήγαν.
Άλογοι δάσκαλοι,
από καθέδρας ειδήμονες του εγωισμού τους μόνον.
Ζηλωτές κι αντάρτες του λόγου και της πράξης,
επί αθωότητος παιδικής ολετήρες ελπίδων.
Ανούσιοι, γλυκανάλατοι εραστές του ωραίου και της
     αλήθειας,
τόλμην μη έχοντες, τόλμην διδάσκοντες μα και συμβιβασμούς
     αράδα,
το θάρρος κηρύσσοντες κρυμμένοι απ’ το δείχτη τους πίσω.

Ποτέ κανείς τους όμως δε μπόρεσε να υποψιαστεί
πως εγώ τη μάνα μου και τη μάνα της πρωτίστως
     αγαπώντας,
την ανάσα και την τσακισμένη ελληνική τους,
σύμμεικτον με ξενικά ακούσματα,
εντόπια όμως
όσο κι ο καπνός, τ’ αμπέλια στα μπαΐρια των Σερρών,
η ντομάτα τ’ Αϊ Γιαννιού,
τα τουρκόσπιτα με την ποταμίσια πέτρα
που πέφτουν μόνα στα Καμινίκια τις Κυριακές,
διαφορά καμία δε βρήκα αισθητή.

Αγάπησα η αλήθεια είναι και τις τρεις,
στο χάος που φτιάχναν όλοι κι επιχαίραν,
εγώ, λίγο απ’ το όντως ον μπόρεσα κι είδα
καβαλώντας -που να φανταστούν!-
του Παππούλη μου τ’ άλογο, της πιθανότητας
και της στοχαστικής διαδρομής,
εν μέσω καταστρεπτικού θορύβου κι απειλητικών
     παρεμβολών,
καλπάζοντας σε διαλείποντα στροφήρη μονοπάτια
ημιτονοειδή του σήματος.
Τις πήρα χέρι το χέρι να δουλέψω
μιας κι εργαλείο γύρευα,
κώδικα πλαστικόν και προσαρμόσιμον
στην του Στρυμόνος μου περίκλειστην κοιλάδα,
στα χαμηλά βουνά ολόγυρα της.
Γλώσσα του αέρα και της υγρασίας,
αυτών που ήλθαν, αυτών που φύγαν,
αυτών που πέρασαν νύχτα.

                                    _{________________
                                    *ποιος πέθανε
                                    **όποιος ήταν να πεθάνει}

H πόλη μου δεν είχε θάλασσα. 
Μία γυναίκα-άγγελος από τον κάμπο 
ήρθε ένα βράδυ σπίτι μας  
και μού 'μαθε να φκιάχνω χάρτινα καράβια.

Πέθανε ο Τρένας.
Σήμα κατατεθέν της άλλης,
της μικρής μου, της ενδότερης πλατείας,
μακριά απ’ την ασφάλτινη δημοσιά.
Γλώσσα βαριά με σλάβικη χροιά.
Δυσνόητα, μα οικεία ελληνικά.
Καταγωγή μυστήρια, αδιευκρίνιστη,
κάτι χωριά του κάμπου και της θέρμης.
Καραγωγέας στο επάγγελμα.
Άλογος και παράφορος με τ' άλογό του,
ούτε ένα μήνα άντεξε
μ’ ένα σταχτί, άτυχο μουλάρι
αφού του ψόφησε ο δικός του
καφετής και απαστράπτων αλογάς
-κι ας είχε βγει στη σύνταξη από χρόνια.
Απομεινάρι των ντελάληδων,
μόνιμος δημοπράτης
της Παναγιάς, Δεξιάς-Αριστερής,
του γλυκυτάτου έαρος
και του Σταυρού.
Μέσα στ' αγιόκλημα, στις πασχαλιές
και στα τουρκόσπιτα,
στους τοίχους με τη λάσπη
και την τσαϊρίσια πέτρα
που ένας-ένας γκρεμίζονται,
μαζί με παραμύθια όμορφα, της ανατολής γλυκά,
με λέξεις ζαφειρένιες και παροιμίες της καρδιάς,
ξένες, μα τόσο αγαπημένες.

Κηδεία, τα μανάλια,
ο σταυρός, τα εξαπτέρυγα
και στου Πέντσα το χωράφι.
Χωρίς πια λαϊκές δημοπρασίες σε χώρους
κοινούς και ανοιχτούς.
Κλειστά γραφεία μόνον
κι αξιοπρέπεια φράγκικη εν περισσεία.

Εγώ μεγάλωσα σε χώμα.
Όταν στις γειτονιές ακόμη ακούγονταν
τα πέταλα των ζώων στο καλντερίμι.

Ύστερα ήρθαν ένα πρωί,
όταν πια ήμουν έφηβος,
ο εργολάβοι Δορκοπάτης-Νυκτοφύκης
για να γεμίσουν τα σοκάκια του μαχαλά
και τις δύο του πλατείες
τσιμέντο άγριο και φτηνιάρικο
που ξεπλυνόταν στη βροχή των φθινοπώρων
κι όλο γινόταν αγριότερο.

Λίγο με νοιάζουν οι κανόνες σου οι σκληροί
κι οι αυστηροί σου αφορισμοί
που φράζουν πόρτες και περάσματα
σ’ ώρες κινδύνου και κατατρεγμού.

Εμείς στα σπίτια μας -τουρκόσπιτα
με πέτρα ποταμίσια και καλαμωτή-
μικρές πορτούλες είχαμε στις πίσω αυλές,
κρυφές και μυστικές, τα καμπιτζίκια.

Έτσι μπορέσαμε.
Περνώντας ο ένας στο σπίτι του άλλου.

Τα χρόνια πέρασαν,
οι κανόνες ξεθώριασαν
μαζί κι οι νομοθέτες τους,
πήραν τους φραγμούς τους
παρέα στα κιβούρια τους,
πια είμαι λεύτερος
να ομιλώ γλώσσα όποιαν θέλω κι αγαπώ.

Για δες ρε που είχε και μερικά καλά
των άθλιων μεσαίων η γελοία επανάσταση.
Έτσι κάπως κατάφερα κι έμεινα
γνήσιο της Γκάτσινας εγγόνι και του Καΐπη.

Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι να αναμένουν
σ' αυτόν τον απόπολιν σιδηροδρομικό σταθμό;

Νόμιζα πως είχαν τελειώσει από χρόνια.

Έβλεπα μόνο έναν σταθμάρχη συμμαθητή μου
και φορτηγά τραίνα, άδεια, να μην σταματούν.

photo: ‎Thodoris Boubas

και τι άλλο περίμενες δηλαδή
            δεν ήξερες
                          δεν το είχες καταλάβει
                                         μέχρι εδώ ότι μπορούσαν
πως τ' άλλα ήθελαν άλλους

αφού τους ήξερες όλους 
στην πλάτη σου τους κουβάλησες

σίτος
          βιοτεχνία επίπλων
                              κεραία μεσαίων
                                            κεραία μικροκυμάτων

μετά μόνον ο τόπος

Ωραία λέξη.

Τόσο πολλά, τόσο μακριά τα ανοιχτά και τα περίκλειστά
      της ο,
τόσο απότομο και καταληκτικό τ’ ορθάνοιχτό της α·
χείλια, σάλιο, ρίνα, γλώσσα να σφυρίζει
στην συμφωνία των συμφώνων της.

Να πλαταγίζει βουτυράτο αχλάδι στα χείλια
και να ρουφάς, να ρέει ο υγρός γιαρμάς,
να σπάνε, να μένουν κομμάτια τα κουκούτσια
στο στόμα απ’ τη λαχτάρα, να τα φτύνεις στο χορτάρι.

λένε την θεια μου Ελευθερία
ήταν κοπέλα μικροσκοπική κοκκινομάλλα
κουκλίτσα μάτια καταγάλανα
την λέγαν οι Βουργάροι «χούμπαβο»*
κι απ’ την ΕΠΟΝ της έμεινε το «χωνί»

<sub>_______________________________________________________
* xубаво момиче
“Τα χωνιά του ΕΑΜ” έργο του Α.Τάσσου</sub>

ήτανε πάντα πλούσιος ο τόπος μου
πλούσιος και ανοήτως ελεήμων 
σ' όσους ερήμαζε 
έδιωχνε και τσαλαπατούσε  
κρεμούσε όμως το φως απ' τα πλατάνια του 
μπροστά στο Μπεζεστένι

Πάγγαιον των Ηδώνων Μενοίκιον
και στην σκιά τους η ακρόπολη
της κατασυλημένης Σίριος

ας είναι 

όλα γίνονται ένα 
και το καλό με το κακό 
και τ' άσχημο με το ωραίο
αυτό που μένει είν' ό,τι πόθησες 
πρώτη φορά κι είδες πρωί
από τ' αμπέλι του παππού

πουθενά δεν θα πας
αν από κάτω μου δεν περάσεις

κι αν μείνατε κολλημένοι στην βάλτα
χρόνους εξήκοντα κι επτά
είναι που με αφήσατε να λιώνω να σκουριάζω

μέλλον χωρίς αστραφτερές γραμμές
και ασημένιες ρόδες σας υποσχέθηκαν·
δεν έχει τέτοιο πράμα άσκεφτοι

Στοίχειωσε μέσα μου σήμερα ο Πεθελινός, 
μ' αυτούς τους βέβηλους της μνήμης μου.

Γεννήθηκα το ‘55, Πέμπτη απόγευμα, 5 η ώρα.
Τέλη Ιούλη, κατακαλόκαιρο.
Είχε μόλις βρει δουλειά στον Πεθελινό.

-Δουλειά για μαύρους, 
κουβαλούσαμε τις πέτρες πάνω σε ξύλινες κάσες,
με τα χέρια, δυο άτομα, ένας μπρος, ένας πίσω,
να στήσουμε τ' ανάχωμα στην διώρυγα του Πεθελινού,
τελευταίο απομεινάρι της λίμνης τ' Αχινού

Τον ειδοποίησαν απ' την κοινότητα.
Βραδάκι δανείστηκε ένα ποδήλατο,
στα μισά του δρόμου για τις Σέρρες έσπασε την αλυσίδα.
Η δύναμη της λαχτάρας, τόση ήταν η χαρά του.

-Δεν ήξερα πώς να συνεχίσω, είχε σκοτεινιάσει 
καταμεσής του κάμπου, μετά το Παραλίμνιο.
Το πήρα στην πλάτη μου και συνέχισα, 
κοντά είκοσι χιλιόμετρα, με τα πόδια.

Έφτασε στην κλινική του Σκουλίδη χαράματα.
Με πλάτη πληγιασμένη και παπούτσια τρύπια.
Είδε ένα μακρύ παιδί, αδύνατο και μελανιασμένο
και την Αγγελική του ξέπνοη κι εξαντλημένη.

-Πώς να μην ήσουν έτσι χάλια, ρε Τάκη.
Κι εκείνη κι εσύ. Ένα καλοκαίρι βγήκε ολόκληρο
με καρπούζι και τυρί μονάχα. 
Ας είν' καλά ο Τζάτζας που μας είχε στεφανώσει,
έδινε βερεσέ τα ελάχιστα με το τεφτέρι.

Ήταν 24, είναι 84, μπαίνω στα 60.
Ζήσαμε κι ας έχουν παρατήσει τ' αναχώματα,
κι ας ξαναφάνηκε η λίμνη τ' Αχινού.

https://www.newsbomb.gr/ellada/story/571894/synagermos-stis-serres-apo-t...

Εργάτες θυμάμαι
με μπλε παντελόνια,
με φανελένια πουκάμισα καρό,
-τέτοια που έραβε η μάνα μου να μ’ αναστήσει-
να σκάβουν τον μαχαλά,
να παραχώνουν σωλήνες σιδερένιους ύδρευσης
και τσιμεντένιους υπονόμων.
Πώς να σε κρατήσουν αυτά μόνον;
Περιχαρείς εμείς πιτσιρικάδες,
βλέπαμε τα τουρκόσπιτα να πέφτουν
και του εξήντα τα τετράγωνα σπιτάκια,
όσων μπορούσαν, να προβάλλουν.
Σπιτάκια του τούβλου, του ασβεστοκονιάματος
και της βεράντας με το μωσαϊκό,
δύο παράθυρα και μια κολόνα
ανάμεσά τους στη γωνιά κεκοσμημένη
με κόκκινα τούβλα της φωτιάς.
Δέκα με δεκαπέντε χρόνια
θα κρατούσαν όλο κι όλο,
μετά ήρθε το καθαρό μπετόν.

Tότε ήταν που άρχισαν να φεύγουν ένας-ένας
οι φίλοι μου πίσω απ’ τους γονιούς τους
πάνω σε κάτι σαράβαλα ημιφορτηγά
“Ομ” και “Μερσέντες” μπόγους γεμάτα,
άθλια στρώματα κι έπιπλα φτηνά.
Δυο, οι γονείς, κάθονταν δίπλα στον οδηγό 
και τα παιδιά από πίσω, μέσ’ στα πράγματα. 
Ήταν καθώς νομίζαμε όσοι μέναμε, άθλος 
ένα ταξίδι στην καρότσα ως τη Σαλονίκη.
Άλλοι, με δυο ο καθείς βαλίτσες ζαλικωμένοι 
ξεκίναγαν από τα πρακτορεία ΚΤΕΛ
στα πόδια των δικών τους μπερδεμένοι
με λεωφορεία “Μάγγιουρις” ή “Βόλβο”, 
απ' τα γραφεία των ταξί
μ’ εκείνα τ’ αμερικάνικα “Φόρντ Βικτόρια” 
ή τα γερμανικά “Όπελ Ρέκορντ Κάραβαν”.
Αυτοί ήταν για πιο μακριά, για Γερμανία, γι’ Αυστραλία.

Φεύγαν, αφήναν πίσω τους σπίτια ερείπια
το τέλος τους που πλήρωσαν κι απέμενε να πέσουν.
Αυλές μικρές, στενές
τόπος ζωής άλλης και τρόπος.
Λόγο δεν είχαν κανέναν να γυρίσουν
να στυλώσουν, να στεριώσουν,
να μερεμετίσουν.

Άκουγα τότε κάτω απ’ το πάπλωμα κρυμμένος τα βράδια:
“κι εκείνοι φύγανε...εμείς;... τι δεν τολμάς;...”,
“αν μπορούσα...”,
“τι φοβάσαι;...ζωή είν’ αυτή;”
Μείναμε τελικά.

Μείναν
μέχρι που ήρθε ο Δήμαρχος Ανδρέου
κι έστρωσε τ’ άγρια τσιμέντα των εργολάβων της χούντας
με πρόστυχη άσφαλτο 
ενώ τα τουρκόσπιτα πέφταν πάντα ένα-ένα τις Κυριακές 
κάτω απ’ το βλέμμα παιδιών μ’ έκπληκτα μάτια 
και μύξα στην μύτη.

Σε μερικά πήγαν γύφτοι.
Μετά, πολύ πιο αργά, 
ήρθαν οι Πόντιοι απ’ τη Γεωργία.
Άνθρωποι άλλοι.

Ένα παιδάκι είμαι
που βλέπει αμήχανο ομηλίκους
ραγδαία να γηράσκουν
καθώς κατώφλια δρασκελούν
της έγνοιας ενός τοίχου,
μιας λαμαρίνας και μερικών
ηλεκτροφόρων αγωγών.

Στο μπαλαρό πιασμένος είμαι,
στους κλέφτηδες, στους αστυνόμους,
στα σταροχώραφα και στους μπαξέδες
στα όρια των Σερρών,
στο φόβο του δραγάτη
και στο ρυάκι της Αγια-Βαρβάρας
με τις γκιόλες.

Ονόματα εποχών Ανθεστηρίων.
Η Ζουμπουλιά,
η Γαρουφαλιά,
η Μυγδαλένια.

Παράπονο δεν έχω.
Μου έτυχαν τρεις Ζουμπουλιές
στο πλάι μιας Ζαφειρούλας.

άλυσος
ορθογωνία
κοφτερή και μαύρη
συνδέουσα κιόνια
με δύο δάχτυλα άσβεστο
γερά την μνήμη να καλύπτει

ωραίοι άνδρες
χρυσόχροες
ασημόχροες
πλην όμως νεκροί

να ‘χουν οι μύγες όρεξη
να τρών' ορείχαλκο την άνοιξη

αλεξικέραυνος
έγινα μάνα μ’…
όχι τ' αγάλματα δεν πονούν
ούτε εκδικιούνται

πώς να κρατήσεις με δυο χέρια
έναν Στρυμόνα τον Απρίλη
και πού να πάει
τόσο χιόνι απ' τα βουνά